Eyüp Belediyesi Genç Akademi

Geçmişten Geleceğe Mekanik

Eyüp Genç Akademi tarafından düzenlenen Medeniyet Mimarları programı çerçevesinde düzenlenen “Geçmişten Geleceğe Mekanik” sunumu ile bilim tarihi öğrencilerinden Yusuf Ceyhan ve Tamer Kibrit 14 Mayıs Cumartesi saat 18.00’de bizlerleydi. Programda mekaniğin tarihsel süreci, İslam’da mekanik, İslam âlimlerinin günümüz mekaniğine etkileri ve modern dönemde mekanik gibi pek çok konu ele alındı.

Mekaniğin Tarihsel Süreci

Sunuma “mekanik” kavramının etimolojisi ile başlayan Yusuf Ceyhan, bu kavramın Grekçe ’de alet anlamına geldiğini, günümüzde ise kuvvetlerin etkisi altındaki cisimlerin haraketli ve duran hallerini inceleyen bilim dalı olarak tanımlandığını ifade ederek etimolojideki bu değişikliğin tarihsel süreçte de meydana geldiğini dile getirdi. İslam öncesinde mekanik ve mekaniğin İslam’a geçiş sürecini konu alan Tamer Kibrit, Mezopotamya ve eski Mısır yönetimindeki mabet tekniğinin çok önemli olduğunu ve o zamanki kâhinlerin mekaniğe başvurarak çeşitli hileler ile gücü ellerinde bulundurmak istediklerini söyledi. İskender’in Mısır’a istilasının ardından oradaki mekaniğe dair bilgilerin Yunanlılara taşındığını dile getiren Kibrit, Yunanların mekaniği geliştirmesiyle birçok buluşun pek çok yerde kullanılmaya başlandığına değindi. Tamer Kibrit, mekaniğin İslam literatüründeki karşılığının “hiyel” yani “hileler” olduğunu ve İslam âlimlerinden Harezmi’nin Mefatıh el-Ulum kitabında hileler ilmini sekiz ana ilimden biri olarak ele aldığını ifade etti. İslam’daki ilk mekanikçilerden olan Ben-i Musa kardeşlerin icatlarına ve eserlerine değinen Kibrit, mekanikle tanışan Müslümanların kendinden sonra gelen pek çok âlimi de etkilediğini sözlerine ekledi. El-Cezeri’nin mekaniğini anlatmak üzere sözü olan Yusuf Ceyhan, mekatroniğin mucidi olarak kabul edilen âlimin mekanik konusunda günümüze hayli katkılarının olduğundan bahsetti. Ceyhan, “Bilginin ve ilmin bir birikim olduğunu unutmamalıyız. Bu sebeple pek çok ilim gibi mekanik alanında da temelden başlayarak düşünmeliyiz. Cezeri’nin mekaniğini bilmemek bugünkü pek çok mekanik prensibin anlaşılmamasına sebep olabilir” dedi.

 

Modern Dönemde Mekanik

 

Geçmişteki İslam âlimlerinin modern döneme etkilerini ele alan Yusuf Ceyhan, Ben-i Musa’nın kendinden sonraki âlimleri etkileyerek bugün kullandığımız pek çok icadın öncüsü sayıldığını, aynı şekilde el-Cezeri’nin teknolojiye olan katkısının çok daha büyük olduğunu ve âlimin, robot yapımının babası olarak görüldüğünü dile getirdi. Hidrolik sistemlere değinen Ceyhan, günümüzdeki birçok makinanın bu sistemle çalıştığını ve suyun hareketini kullanarak pompa sistemini keşfeden ilk âlimin mühendis ve matematikçi Takiyüddin bin Maruf olduğunu söyledi. Ceyhan, “Modern dönemde gelişen pek çok icadın öncüleri bilinmemekte ya da kabul edilmemektedir. Her ne kadar geçmiş dönem âlimleri belli bir terminolojiye sahip olmasalar da yazdıkları eserlere baktığımızda neyi niçin yaptıklarını görebilmekteyiz. Sahip oldukları feraset sayesinde bugün onların eserlerinden öğrendiklerimizle bu gelişmeleri yakaladık. Bu sebeple her insan geleceği düşünerek hareket etmeli ve çok çalışmalıdır” dedi.