Eyüp Belediyesi Genç Akademi

Prof. Dr. İsmail Kara İle Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Tarih Anlayışının Değişim Süreci

Eyüp Genç Akademi tarafından düzenlenen “Tarihi Yeniden Düşünmek” programının son dersi Prof. Dr. İsmail Kara “Cumhuriyet Dönemi Tarih Yazıcılığı Ve Tarihe Bakış” sunumu ile 1 Mart Salı günü saat 18.30'da Kara Süleyman Tekkesi’nde gerçekleşti.

Tarih kavramını ele alan Prof. Dr. İsmail Kara, her ne kadar geçmişte olmuş bitmiş olayları sebep ve netice ilişkisi çerçevesinde anlatan ilim olarak tarif edilse de tarihin, kişinin veya toplumun kendisini konumlandırma süreçleri ile alakalı bir alan olduğunu ifade etti. Modernleşme ile tarihin anlaşılması ve yazılmasında ciddi değişimlerin meydana geldiğini belirten Kara, modernleşme sürecinde tarihin değerinin de değiştiğini söyledi. İsmail Kara, “ İslam dünyasında tarih ilmi, hadis ilminin bir parçası olarak kurulmuştur. Enteresan bir biçimde ortaya çıktığı dönemde hadis ilminin bir parçası olarak kurulduğu için modern tarih anlayışına yakın bazı özellikler taşımıştır. İslam kültüründe doğan tarih ilmi, modern tarihe yaklaşan bir tarzda yer, zaman, kişi, ad tasrihleri taşıyor.” dedi. Tarihin her zaman doğru bilgi ve bilginin doğruluğunu aramadığını söyleyen Kara, hadis anlayışının doğru bilgi eksenli bir tarih anlayışı olduğunu, menkıbe ve destanların ise doğru tasavvur ve doğru yaşamayı konu edindiğini ifade etti.

 

Cumhuriyet İdeolojisinin Tarih Anlayışı

 

Süleyman Çelebi’nin Mevlid eserinin bir tarih metni olarak anlaşılmadığına değinen Prof. Dr. İsmail Kara, değişen ve tasfiyeye uğrayan tarih anlayışı sebebiyle Mevlid’in bir tarih metni olmaktan çıktığını söyledi. Cumhuriyet ideolojisinin parçalanmış bir tarih içerisinde yeni bölünmeleri meydana getirdiğine vurgu yapan Kara, bu parçalanmanın ilk defa cumhuriyet ideolojisi tarafından yapıldığının doğru olmadığını, Osmanlı modernleşmesi tarihi ile başladığını ifade etti. Kara, “Son dönem Osmanlı ve Cumhuriyet tarihine bir siyahlar ile beyazlar, kahramanlar ve hainler tarihi olarak bakmak tarihçiliğimizi bugün için bile önündeki en önemli manalardan biri olarak gözüküyor. Hiç şüphesiz Cumhuriyet ideolojisi, İslam’ı ikinci bir tasfiyeye uğratan bir tarih anlayışı kurmaya çalışıyor. Osmanlı’yı ikinci bir tasfiyeye uğratan dolayısıyla parçalanmışlığı arttıran bir tarih anlayışı kurdu. Fakat bizim dikkat etmemiz gereken bunun karşısında durulan tarih anlayışının ve tarih yazımının Cumhuriyet ideolojisinin tarih anlayışı kadar problemli oluşudur. “ dedi. Bu anlayışlardan herhangi birini takip ederek tarihe ulaşılamayacağını belirten Kara, ne kadar geç kalınmış olsa da hem Osmanlı modernleşmesi sırasında ortaya çıkan İslam tarihini parçalara ayırma, parçalı bir tarih anlayışına sahip olma süreçlerinin yeniden gözden geçirilmesi, yeniden tartışılması ve yeniden mütalaa edilmesi gerektiğini hem de Cumhuriyet döneminin yaptığı ikinci parçalamanın bizde ortaya çıkardığı, hissi düzeyi kuvvetli fakat bilgi ve yorum tarafı fevkalade zayıf, parçalanmaların da hesaba katılıp değerlendirilmeye tabi tutulması gerektiğini söyledi. “Tarih bir insanın duruşunu gösterir.” diyen Kara, özellikle tarih eğitimi alanların sorumluluklarının fazla olduğunu ifade ettikten sonra katılımcıların sorularını yanıtlayarak sunumunu sonlandırdı.