Eyüp Belediyesi Genç Akademi

Seyyid Şerif Cürcânî ve Bir Kelam Klasiği Şerhu’l-Mevâkıf

Eyüp Genç Akademi tarafından düzenlenen Medeniyet Mimarlarında bu hafta “Seyyid Şerif Cürcânî ve Bir Kelam Klasiği Şerhu’l-Mevâkıf” konusu ele alındı. Program 12 Mayıs Perşembe saat 18.30’da Kara Süleyman Tekkesi’nde gerçekleşti.

Kelam konusunda çok önemli bir âlim olan Seyyid Şerif Cürcani’nin hayatını ele alan Yrd. Doç. Dr. Müstakim Arıcı, hem Seyyid hem de Şerif olan Cürcani’nin anne ve babasının Hz. Peygamber’in soyundan gelmesi hasebiyle bu isimle anıldığını dile getirdi. Arap kökenli âlimin 740/1340 yılında İran’da doğduğunu söyleyen Arıcı, Sünni bir âlim olduğu için kendisine pek itibar edilmediğini, kabrinin bakımsız bir durumda olduğunu ifade etti. Müstakim Arıcı, Hazar Denizi’nin güneyindeki Cürcan şehrinde tahsilini tamamlayan es-Seyyid’in Mısır’a giderek burada önemli âlimler ile karşılaştığını ve Anadolu’da etkisini hissettirecek ilişkileri bu dönemde kurduğunu söyledi. Mısır’dan dönüşünde meşhur Osmanlı âlimlerinden Molla Fenari ile tanışan Cürcani’nin, bu tanışıklık ile Osmanlı ilim çevrelerinde tanındığını dile getiren Arıcı, Anadolu’ya uğradıktan sonra tekrardan İran’nın Şiraz kentine geri döndüğünü söyledi. Arıcı, “Şiraz kentini ele geçiren Timur, gittiği şehirlerdeki âlimleri, şairleri yanında toplayarak devletine entelektüel ve sanatsal yönlerden donanım kazandırmak istiyor. Bu sebeple her ne kadar isteksiz olsalar da Allâme Taftâzânî ve Seyyid Şerif Timur ile birlikte Semerkant’a gidiyor” dedi. Müstakim Arıcı, Hayatının 18 yılını Semerkant’ta geçiren Cürcani’nin, Timur’un vefatından sonra tekrardan Şiraz’a döndüğünü ve 1413 yılında burada vefat ettiğini söyledi.     

 

Cürcani’nin astronomiden geometriye, dil bilimlerinden felsefeye, mantıktan kelam ve tefsire kadar pek çok alanda eser verdiğini dile getiren Müstakim Arıcı, âlimin birçok eseri medreselerde okutulacak biçimde ders kitabı olarak kaleme aldığını belirtti. Mantık üzerine yazdığı meşhur haşiyesine yer veren Arıcı, Hâşiyetün alâ şerh-ış-Şemsiyye olarak bilinen bu eserin hala canlılığını koruduğunu, esere yapılan eklemelerin metnin bütünlüğünü bozmadığını ve tek bir kalemden çıkmış gibi yazıldığını ifade etti.Arıcı, Cürcani’nin altı bölümde oluşan Şerhu’l-Mevâkıf’ın bir kelam eseri olduğunu, eserin ilk bölümünün bilgi ve mantık ile başladığını, devamında varlık, cevher, araz, İslam esasları ve imamet konularını ele aldığını belirtti. Kelam kitaplarının aynı zamanda bir siyaset kitabı olduğuna değinen Arıcı, eserde devletin gerekliliği, tayin ve devlet başkanında aranan şartların imamet başlığı altında açıklandığını ve Osmanlı döneminde Şerhu’l-Mevâkıf’a 89 tane şerhiye yazıldığını ifade etti.