Eyüp Belediyesi Genç Akademi

Tarih Kavramı ve Tarih Algısı Üzerine

Eyüp Genç Akademi tarafından düzenlenen “Tarihi Yeniden Düşünmek” programının 4.haftasında Prof. Dr. Mahfuz Söylemez ile ‘İslam Tarih Düşüncesi ve Tarih Yazıcılığı’ sunumu 2 Şubat Salı günü Kara Süleyman Tekkesi’nde gerçekleşti.

Tarih kavramının Arapça olduğunu ve Hz. Ömer döneminden beri kullanıla geldiğini belirten Prof. Dr. Mahfuz Söylemez, İbranice bir kavramdan alınarak kullanılmaya başlayan tarih kavramının Hz. Ömer döneminde İslam literatürüne girdiği zaman ‘tarihlendirme’ anlamında kullanıldığını ifade etti. Batı’nın ve Hristiyanlığın tarih algısına baktığımızda, Batıya göre tarih, “Tesadüfen meydana gelmiş olan hadiselerin meydana geliş alanı” iken Hristiyan tarih algısına göre “Rab İsa’nın kendini açınladığı alan” olarak tanımlanmaktadır.  Müslüman tarihçilerin tarih algısına değinen Söylemez, Müslümanlara göre tarih ise, “ Dünü ilgilendiren bir alan değildir. Tarih bugünler ve yarınlarla alakalıdır. Malzemesini dünden seçerek bugünleri ve yarınları oluşturur.” açıklamasında bulundu. Tarihin devleti idare eden, yönetici kesimin alanı ve ilim dalı olduğunu belirten Söylemez,  tarih ilminin hükümdarlara ait bir ilim dalı olduğunu söyledi. “Tarih tekerrürden ibarettir.” İfadesine değinen Mahfuz Söylemez, İslam tarihçilerinin bir taraftan bu görüşü kabul ettiklerini ama öte taraftan da tarihi hadiselerin her birini biricik olarak gördüklerini ifade etti. “Tarih halkalarla ilerleyen bir süreçtir. Dolayısıyla her bir halka öbür halkaya bağlıdır. İslam tarihçilerine göre, Bedir savaşını anlayabilmek için Hz. Peygamber’in hicretini, hicreti kavrayabilmek için Mekke’de yaşananları, Mekke’de yaşananları anlayabilmek için vahyin nüzulünü, vahyin anlaşılması için ise cahiliye dönemini anlamak gerekmektedir. Eğer bir halka atlanırsa boşluk oluşur. Bu bağlamda tarih, iç içe geçmiş halkalar yumağıdır. “  ifadeleri ile İslam tarihçilerinin görüşlerine değinen Söylemez, İslam tarihçilerinin insanı değil mekanı merkeze alarak tarihi kurguladıklarını söyledi. Rivayetin kimin, nerede ve nasıl söylediğine vurgu yapan Söylemez, bir rivayeti söyleyenin kimliğinin bilinmesinin hakikati kavrama konusunda çok önemli bir yere sahip olduğunu ifade etti. “İslam Tarih Yazıcılığı ve Tarih Düşüncesi” konularını ele alan Prof. Dr. Mahfuz Söylemez program sonunda katılımcıların sorularını yanıtlayarak dersi sonlandırdı.

 

“Tarihi Yeninden Düşünmek” programının 5.haftasında Prof. Dr. Ramazan Şeşen ile ‘İslam Tarih Düşüncesi ve Tarih Yazıcılığı’ aynı konu başlığı ile 9 Şubat Salı günü gerçekleşecektir.